Lúc mới khởi sự tu học theo truyền thống Pāḷi, phần lớn mọi người khi nghe nói về “Tam Tạng Kinh Điển” liền nảy sinh tâm lý lo lắng vì tính chất hàn lâm của nó. Có vẻ chỉ dành cho chư Tăng hoặc người học chuyên sâu. Kỳ thực, khi thấu hiểu bản chất, Tam Tạng lại là một hệ thống rất thực tế. Nó chính là bản đồ dẫn đường cho lộ trình thanh lọc thân tâm, giúp hành giả định hướng rõ ràng và không bị sai đường.
Nguồn gốc và ý nghĩa của Tipiṭaka
Về mặt từ nguyên, Tam Tạng (Tipiṭaka) có nghĩa là “ba chiếc giỏ đựng”, hàm ý ba nhóm lớn để chứa và hệ thống hóa lời dạy của Đức Phật.
Cấu trúc của nó bao gồm:
Vinaya Piṭaka – Tạng Luật
Bộ Tạng Kinh (Sutta Piṭaka)
Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka)
Toàn bộ Tam Tạng được bảo tồn bằng ngôn ngữ Pāḷi trong truyền thống Theravāda, đây được coi là kho tàng giáo lý cổ kinh, đồng nhất và mang giá trị nguyên gốc nhất hiện nay.
Vinaya Piṭaka: Cốt lõi của giới hạnh
Mặc dù Tạng Luật tập trung vào giới luật của hàng xuất gia, nhưng cư sĩ thấu hiểu Luật sẽ có nền tảng tu tập rất kiên cố.
Mục đích cốt yếu của giới luật không nằm ở sự ràng buộc, mà nhằm:
Bảo hộ sự thanh khiết của thân tâm
Hạn chế các tranh chấp và phiền toái
Thiết lập nền tảng cho sự phát triển của Định và Tuệ
Có thể hiểu đơn giản:
Tạng Luật chính là hàng rào bảo vệ cho hành động và ngôn từ
Đối với người sơ cơ, điều quan trọng là thấu hiểu tinh thần:
Quy luật gieo nhân gặt quả qua hành động
Biết rõ các ranh giới đạo đức
Rèn luyện nếp sống tự giác và trách nhiệm
Trải nghiệm Tạng Kinh qua những lời dạy trực tiếp
Sutta Piṭaka thường là bộ tạng gần gũi nhất đối với các hàng cư sĩ.
Bộ tạng này tổng hợp:
Các bài thuyết pháp của Đức Phật
Các cuộc đàm luận giữa Ngài với các vị đệ tử, giới quyền quý, thường dân và các đạo sư khác
Những chỉ dẫn trực tiếp về khổ – nguyên nhân khổ – con đường diệt khổ
Toàn bộ kinh văn được tổ chức thành 5 bộ Nikāya chính:
Sắp xếp theo độ dài của các bài kinh: trường, trung và tiểu
Bao gồm các bản kinh mang tính ứng dụng cao như Dhammapada hay Satipaṭṭhāna Sutta
Có những bài kinh giải quyết trực tiếp các khúc mắc trong cuộc sống thường nhật
Nhìn chung:
Tạng Kinh là bản đồ giải thoát được trình bày qua ngôn từ, ẩn dụ và sự thực chứng
Hành giả sơ cơ nên ưu tiên tiếp cận Tạng Kinh trước tiên.
Tìm hiểu Tạng Vi Diệu Pháp – Cơ chế vận hành của ý thức
Vi Diệu Pháp là mảng giáo lý chuyên sâu và phức tạp nhất, song lại mang giá trị trí tuệ vô cùng to lớn.
Có thể so sánh:
Tạng Kinh trình bày nội dung những lời dạy của Đức Phật
Thì Abhidhamma phân tích cơ chế vận hành của các pháp hữu vi và vô vi
Abhidhamma cung cấp cái nhìn chi ly về:
Định nghĩa và đặc tính của tâm
Cấu trúc của một đơn vị tâm thức (sát-na)
Vì sao có tham – sân – si?
Nghiệp được tạo và trổ quả ra sao?
Với người mới:
Chưa cần thiết phải nghiên cứu Abhidhamma ngay lập tức
Dẫu vậy, nhận thức được giá trị của nó sẽ giúp hành giả tránh được những hiểu biết lệch lạc hoặc cảm tính về giáo pháp
Mối liên hệ giữa Tam Tạng và Tam Học
Hành giả có thể ghi nhớ sự liên kết này như sau:
Tạng Luật → Giới
Tạng Kinh → Định
Vi Diệu Pháp là phương tiện rèn luyện Tuệ học
Ba bộ phận này luôn có sự gắn kết và bổ trợ lẫn nhau:
Nhờ giữ Giới sạch trong mà Định lực được củng cố
Nhờ năng lực của Định mà trí Tuệ mới được phát sinh
Nhờ có Tuệ mà hành giả hiểu được giá trị của Giới và giữ gìn một cách tự nhiên
Lộ trình tìm hiểu Tam Tạng cho người mới
Gợi ý đơn giản:
Đừng tạo áp lực phải thông thạo mọi thứ cùng một lúc
Hãy học theo thứ tự:
Thấu hiểu giá trị của sự kỷ luật trong tâm hồn
Ứng dụng các bài Kinh để quán chiếu thực tế cuộc sống
Khi đủ website duyên, tiếp cận Vi Diệu Pháp để đào sâu trí tuệ
Tipiṭaka không tồn tại để làm giàu vốn tri thức lý thuyết, mà để:
cải thiện hành vi, lời nói và suy nghĩ trong cuộc sống thực tế